Η διαιτησία ποδοσφαίρου στη χώρα μας ανέκαθεν παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα. Τα βήματα που κάνει προς βελτίωση, αν γίνονται, είναι σημειωτόν. Τα σφάλματα των διαιτητών επηρεάζουν δυσμενώς την ομαλή πορεία και εξέλιξη των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών πρωταθλημάτων καθώς και του ποδοσφαιρικού Κυπέλλου στη χώρα μας. Η έλλειψη φυσικής κατάστασης των διαιτητών, η αδυναμία κατανόησης και ομοιόμορφης εφαρμογής των κανονισμών και η έλλειψη (από πολλούς) αντικειμενικής κρίσης αποτελούν τις κύριες αιτίες των λεγόμενων «ανθρωπίνων λαθών» στους αγωνιστικούς χώρους.

  Η ελληνική διαιτησία ποδοσφαίρου παρουσιάζει όμως σοβαρά μειονεκτήματα και στον εκπαιδευτικό τομέα. Η εκπαίδευση-επιμόρφωση του διαιτητή έχει αφεθεί στην ευθύνη των τοπικών συνδέσμων. Επίσης είναι εγκαταλειμμένη, χωρίς οικονομικά μέσα, χωρίς τεχνολογική υποστήριξη, χωρίς προστασία του κύρους και της προσωπικότητας του διαιτητή, με αποτέλεσμα το μέλλον του διαιτητικού χώρου να φαντάζει διαρκώς δυσοίωνο.

  Στην Ελλάδα η διαιτησία βάλλεται συνεχώς και αποτελεί, όχι σπάνια, το εξιλαστήριο θύμα των αποτυχιών άλλων φορέων του ποδοσφαιρικού χώρου. Τα ίδια ερωτήματα τα τελευταία χρόνια μένουν αναπάντητα. Γιατί δεν πηγαίνει καλά η διαιτησία; Τι φταίει; Φταίει η οργάνωσή της; Φταίει η λειτουργία της; Φταίνε οι παράγοντες της διαιτησίας; Φταίνε οι ίδιοι οι εν ενεργεία διαιτητές; Φταίει το ύψος των αποδοχών των διαιτητών; Φταίει που δεν έχει γίνει ακόμη επαγγελματική; Φταίει το ότι σφυρίζουν με κλήρωση; Φταίει που υπάρχει ορισμός;  Φταίει η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ); Φταίει η superleague; Φταίει η Ενωση Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών (ΕΠΑΕ);

  Η αχίλλειος πτέρνα της διαιτησίας είναι το θεσμικό πλαίσιο. Ο τρόπος λειτουργίας της είναι μια ευρεσιτεχνία μοναδική στο είδος της στην Ευρώπη. Το κακό έχει παραγίνει καθώς η  διαιτησίας δεν μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητη και ελεύθερη. Ποτέ στην χώρα μας ο διαιτητής δεν μπόρεσε να ανέβει στις Εθνικές κατηγορίες χωρίς το απαραίτητο «σπρώξιμο». Πολλές πάλι τον περιπτώσεων η διαιτησία αποτελεί «κληρονομικό χάρισμα» καθώς πατεράδες διαιτητές παραδίδουν την θέση στα «φιντάνια» τους. Παρεμβάσεις στην επιλογή διαιτητών υπήρχαν και υπάρχουν. Το καθεστώς που υπάρχει δεν επιτρέπει προσωπική πρωτοβουλία από κάποιους που θέλουν να διορθώσουν κάποια πράγματα. Πολλοί είναι αυτοί που προσπάθησαν κατά καιρούς να διορθώσουν την κατάσταση. Η παρέμβαση όμως άλλων δυσχεραίνει τη δουλειά τους και ο πίνακας των διαιτητών υφίσταται συνεχώς τροποποιήσεις ανάλογα με τα συμφέροντα κάποιων. Δυστυχώς το μέσο αξιολόγησης των ατόμων που καταρτίζουν τις επιτροπές διαιτησίας εξαρτάται από τον βαθμό διαθεσιμότητάς τους. Δηλαδή, ποιος θέλει να κάνει τα ρουσφέτια. Μετράνε βεβαίως η πείρα και η γνώση του χώρου της διαιτησίας αλλά δεν είναι οι μοναδικές προϋποθέσεις.

 Ποιος όμως τελικά είναι αυτός που ελέγχει την διαιτησία; Οι ομάδες ΠΑΕ  είναι ουσιαστικά αυτές που έχουν την ευθύνη της επιλογής της διοίκησης της διαιτησίας. Οι ομάδες ελέγχουν ακόμη και εκείνους που ελέγχουν τη διαιτησία. Και φυσικά επειδή δεν μπορεί να βρίσκονται πίσω από αυτά όλες οι ΠΑΕ, βρίσκονται συνήθως οι πιο ισχυρές. Υπήρξε προς στιγμήν μια ελπίδα για αλλαγή της κατάστασης καθώς δημιουργήθηκε η superleague αλλά τελικά οι ελπίδες αποδείχτηκαν «φρούδες». Μάλιστα κάποιοι μίλησαν για ακόμα χειρότερη κατάσταση από πριν. Στα λίγα χρόνια της ύπαρξης της superleague, υπάρχει η αίσθηση πως χάθηκε κάθε έννοια δικαιοσύνης στους αγωνιστικούς χώρους και πλέον αλλού λαμβάνονται οι αποφάσεις για το ποιος θα «πέσει» ή για το ποιος θα… «ανέβει»

Το θέμα της επαγγελματικής ή αμειβόμενης διαιτησίας απασχολεί όλο και περισσότερο τους ιθύνοντες του χώρου. Η επαγγελματική διαιτησία δεν είναι πανάκεια για τα προβλήματα που την ταλανίζουν τα τελευταία χρόνια. Η UEFA έχει επανειλημμένως παροτρύνει τις ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες των ευρωπαϊκών χωρών να προχωρήσουν στην επαγγελματοποίηση με στόχο την εξασφάλιση ενός ανωτέρου επιπέδου διαιτησίας. Η Ισπανία, η Γερμανία, η Ιταλία είναι κάποιες από τις χώρες που ήδη κατέφυγαν στη λύση αυτή. Τα προβλήματα πάντως δεν λείπουν ούτε εκεί. Πολλοί διαιτητές μετατρέπονται σε «σταρ» συγκεντρώνοντας πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας και προκαλώντας με τη συμπεριφορά τους συλλόγους, οπαδούς και φιλάθλους. Οι έλληνες διαιτητές δείχνουν να επιζητούν μια τέτοια εξέλιξη. Η αποζημίωση που λαμβάνουν ανά παιχνίδι είναι πολύ χαμηλή (σύμφωνα με αυτούς) με επακόλουθο (μεταξύ άλλων) να αποθαρρύνει όσους θέλουν να ασχοληθούν με τη διαιτησία έστω για να. κάνουν το κέφι τους.

  Θα μπορέσει όμως η επαγγελματοποίηση της διαιτησίας στη χώρα μας να διορθώσει την κατάσταση; Κάποιοι που γνωρίζουν απαντούν αμέσως…ΟΧΙ! Ο επαγγελματισμός θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη εξάρτηση από τους παράγοντες. Πολλοί διαιτητές ακούγεται πως  τρέχουν στα γραφεία κάποιων παραγόντων για να βρουν μια άκρη και να μπορέσουν να διαιτητεύσουν. Μετά όμως οι παράγοντες αυτοί τους πιέζουν για «ανταλλάγματα». Επομένως, μια αμοιβή π.χ. 3.000 το παιχνίδι δεν θα διορθώσει τίποτα αν ο διαιτητής βρεθεί ξαφνικά εκτός πίνακα μη κάνοντας τα «χατίρια» κάποιου μεγαλοπαράγοντα.

  Έρχονται όμως κάποιοι άλλοι που υποστηρίζουν πως πρέπει τάχιστα να κατευθυνθούμε προς την επαγγελματική διαιτησία. Τονίζουν πως δεν πρέπει βεβαίως να περιμένουμε ότι θα εξαλειφθούν τα λάθη αλλά τουλάχιστον θα αποκομίσουν και εκείνοι ένα μερίδιο από τα μεγάλα ποσά που παίζονται στον κόσμο της στρογγυλής θεάς. Σημαντική επίσης βελτίωση θα υπάρξει σε θέματα αγωνιστικής και φυσικής κατάστασης καθώς οι ενδιαφερόμενοι θα συμμετέχουν σε σεμινάρια όχι μόνο εντός αλλά και εκτός Ελλάδος ενώ το χρηματικό κίνητρο θα λειτουργήσει ως επιπλέον κίνητρο βελτίωσης. Υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που βρίσκονται κάπου στη μέση. Αυτοί προτιμούν τον όρο αμειβόμενη ή ημιεπαγγελματική διαιτησία. Στην περίπτωση αυτή θα ανεβεί το επίπεδο των αμοιβών που θα εξασφαλίσουν την αξιοπρέπεια της απασχόλησης. Παράλληλα θα γίνουν δυνατές η αρτιότερη επιμόρφωση, η κριτική επί των λαθών και η καθημερινή προπόνηση των διαιτητών.

  Τι θα συμβεί όμως και με άλλα θέματα που άπτονται της μετατροπής της ελληνικής διαιτησίας σε επαγγελματική; Πρόκειται για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την ασφάλιση αλλά και τη χρονική «συντομία» της καριέρας ενός διαιτητή. Έρχονται λοιπόν κάποιοι να επισημάνουν πως σε περίπτωση που ένας επαγγελματίας διαιτητής τραυματιστεί σοβαρά, η επαγγελματική αποκατάστασή του δεν θα είναι εύκολη γιατί για να εξασφαλίσει την απαραίτητη περίθαλψη και ασφάλιση πρέπει να περάσουν κάποια χρόνια. Όταν κάποιος θυσιάσει την ασφάλεια μιας δουλειάς με σταθερό εισόδημα και ασφάλιση για κάτι που δεν προσφέρει την ανάλογη σιγουριά, αρχίζει να είναι πιο επιφυλακτικός.

  Στην περίπτωση  που υιοθετηθεί η επαγγελματική διαιτησία ανακύπτει το πρόβλημα των κριτηρίων με βάση τα οποία θα επιλέγονται οι εκάστοτε διαιτητές. Η κρίση για να μπει κάποιος στον κατάλογο οφείλει να σχετίζεται με την εμπειρία, έναν ελάχιστο αριθμό παιχνιδιών αλλά και κάποιους βαθμούς που θα συγκεντρώσει από την ποιότητα των διαιτησιών του. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται "πόιντ σύστεμ" και εξασφαλίζει περί το 90% την αξιοκρατία. Δεν πρέπει πάντως να προεξοφλήσουμε την επιτυχία γιατί στην Ιταλία το σύστημα απορρίφθηκε. Και εδώ έρχονται οι ιδιαίτερα σκεπτικιστές να τονίσουν πως, εδώ είναι… Ελλάδα. Το ζήτημα της αξιοκρατίας ανέκαθεν χώλαινε στη χώρα μας. Θα μπορέσει η διαιτησία να ξεφύγει από αυτόν τον κανόνα; Γι’αυτό οι γνώστες προτείνουν και άλλα αξιοκρατικά κριτήρια επιλογής. Η φυσική κατάσταση, μια προσωπική συνέντευξη, οι προφορικές αλλά και οι γραπτές εξετάσεις είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να γίνει κάποιος δεκτός. Η επιλογή είναι αναγκαίο να γίνεται μόνο από διαιτητές με εμπειρία και επαγγελματική συνείδηση. Οι ανεπτυγμένες ποδοσφαιρικά χώρες μπορούν να προσφέρουν ένα καλό παράδειγμα. Χωρίς λεφτά όμως τα όποια σχέδια δεν είναι πραγματοποιήσιμα. Επίσης πρέπει να υπάρχει και η βούληση που για την ώρα όχι απλώς δεν υπάρχει αλλά και αυτοί η «νόθα» κατάσταση που υπάρχει, βολεύει τους «ισχυρούς» του Ελληνικού πρωταθλήματος.

ΤΕΩΣ ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ Σ.Δ.Π. ΣΕΡΡΩΝ     

* Σημείωση admin: Τα στοιχεία του αρθρογράφου είναι στη διάθεση της σελίδας.